خاوران خراسان و جمعى از اعيان اديبان و سخن‌گستران و فقيهان بدان منسوبند از جمله : ابو المظفّر محمّد بن احمد بن محمّد ابيوردى مؤلّف كتاب نهزة الحافظ و كتاب تاريخ ابيورد و كتاب تعلة المشتاق الى ساكنى العراق و كتاب الدرة الثمينة و كتاب طبقات العلم و ديوان شعر و متوفّى 507 . و اين دو بيت آزادمردانه از اوست : تنكرنى دهرى و لم يدراننى * اعزّو احوال الزمان تهون و ظل يرينى الخطب كيف اعتداؤه * و بت اريه الصبر كيف يكون و از جمله : اوحد الدّين انورى ابيوردى از حكيمان شاعر و از رياضىدانان ماهر و ستايشگر سلطان سنجر سلجوقى و صاحب ديوان شعر و متوفّى 585 يا 587 . و اين ابيات حكيمانه از اوست : نزد طبيب عقل مبارك قدم شدم * حال مزاج خويش بگفتم كما جرى دل را چو از عفونت اخلاط آرزو * محموم ديد و سرعت نبضم بر آن گوا گفتا بدن ز فضلهء آمال ممتلى است * سوء المزاج حرص اثر كرده در قوا اى دل به عون مسهل سقمونياى صبر * وقت است اگر به تنقيه كوشى ز امتلا مقصود از اين ميانه اگر حقنهء دل است * اوّل قدم ز اكل فضول است احتما « * » أبى : با همزهء مضموم و باى موحّد مفتوح و ياى مشدد نام جمعى از صحابه و تابعين است و مشهورترين ايشان ابو المنذر ابىّ بن كعب بن قيس انصارى صحابى است از كاتبان وحى « 1 » و ملقّب به سيّد القرّاء و در زمان خلافت عمر درگذشت . و ابىّ ، مصغّر « اب » است به معنى پدرك . إتليدى : با همزهء مكسور منسوب است به اتليد بر وزن اكسير و آن نام قريه‌اى است از قراى مصر و محمّد بن ديّاب اتليدى ، مؤلّف كتاب إعلام الناس بما وقع للبرامكة و بنى العبّاس و از نويسندگان قرن دوازدهم بدان منسوب است . أثاربى : با همزه و ثاى ثخذ مفتوح منسوب است به اثارب و آن به گفتهء ياقوت نام قلعه‌اى است در سه فرسنگى حلب و حمدان بن عبد الرحيم اثاربى اديب و طبيب و شاعر و متوفّى 554 بدان منسوب است . أثال : با همزه و ثاى مثلّث مفتوح بر وزن قطار ، نام جمعى است از جمله : اثال بن نعمان حنفى صحابى . و اثال در لغت مال و يا مجد و يا شرفى است كه كسى از ديگرى به ارث برد .

--> و هواى آن ناسالم است . اين شهر به دست عبد اللّه بن عامر بن كريز به سال 31 هجرى فتح شد و بعضى گفته‌اند : پيش از اين زمان به دست احنف بن قيس تميمى گشوده شد » . اكنون جزو كشور تركمنستان است . ( * ) احتماء : پرهيز كردن . . . ( فرهنگ عميد ) . ( 1 ) - كاتبان وحى ، نويسندگانى بودند كه آيات نازله قرآنى به رسول اللّه را مىنوشتند . در كتاب تجارب السلف نام اين نويسندگان را ده تن آورده كه بعضى از آنان كاتب وحى بودند و برخى حساب صدقات و بردگان را كه در غزوات مىآوردند مىنوشتند و بنابه نوشتهء تجارب السلف نام اين ده تن بدين شرح است : 1 - عثمان بن عفّان . 2 - علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام . 3 - خالد بن سعيد بن العاص . 4 - برادرش ابان بن سعيد . 5 - علاء بن الخضرمى . 6 - ابىّ بن كعب . 7 - زيد بن ثابت . 8 - عبد اللّه بن سعد . 9 - معاويه . 10 - حنظلهء اسيدى .